Gdy planujesz odejście z pracy albo otrzymujesz wypowiedzenie od pracodawcy, sama data złożenia dokumentu nie oznacza jeszcze końca zatrudnienia. To, ile trwa okres wypowiedzenia, zależy przede wszystkim od rodzaju umowy, stażu u pracodawcy i sposobu liczenia terminu. Poniżej wyjaśniam, jak ustalić datę rozwiązania umowy, co dzieje się z urlopem i wynagrodzeniem oraz kiedy można odejść wcześniej.
Najważniejsze zasady, które pomagają prawidłowo ustalić termin odejścia
- 2 tygodnie, 1 miesiąc albo 3 miesiące dotyczą umów na czas określony i nieokreślony, a decyduje staż u pracodawcy.
- Przy umowie próbnej obowiązują krótsze terminy: 3 dni robocze, 1 tydzień albo 2 tygodnie.
- Termin liczony w tygodniach kończy się w sobotę, a liczony w miesiącach w ostatnim dniu miesiąca.
- Wypowiedzenie zaczyna wywoływać skutki, gdy dotrze do drugiej strony w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią.
- Wcześniejsze odejście jest możliwe przede wszystkim za porozumieniem stron.
Od czego zależy długość wypowiedzenia
Przy umowie na czas określony i nieokreślony decyduje przede wszystkim łączny staż u danego pracodawcy. Co do zasady uwzględnia się także wcześniejsze okresy zatrudnienia u tej samej firmy, nawet jeśli między umowami wystąpiła przerwa. Aktualne zasady wynikają z art. 34 i 36 Kodeksu pracy, którego tekst jednolity publikuje [Internetowy System Aktów Prawnych](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000277).
| Rodzaj umowy lub staż | Długość terminu |
|---|---|
| Umowa próbna do 2 tygodni | 3 dni robocze |
| Umowa próbna dłuższa niż 2 tygodnie | 1 tydzień |
| Umowa próbna zawarta na 3 miesiące | 2 tygodnie |
| Umowa określona lub nieokreślona, staż krótszy niż 6 miesięcy | 2 tygodnie |
| Staż co najmniej 6 miesięcy, ale krótszy niż 3 lata | 1 miesiąc |
| Staż co najmniej 3 lata | 3 miesiące |
Istotne jest to, że staż liczy się także podczas trwania wypowiedzenia. Jeżeli pracownik przekroczy próg 6 miesięcy albo 3 lat przed ustaniem umowy, termin może się automatycznie wydłużyć. Dlatego przy krótkim stażu nie wystarczy sprawdzić daty podpisania ostatniej umowy. Trzeba policzyć również czas, który upłynie do planowanego dnia rozwiązania stosunku pracy.
Wyjątkowo strony mogą ustalić dłuższy termin przy umowie pracownika odpowiedzialnego materialnie za powierzone mienie. Takie postanowienie musi mieścić się w granicach przewidzianych przez prawo, dlatego sam zapis w umowie nie zawsze będzie skuteczny.
Jak prawidłowo policzyć dzień zakończenia umowy
Najczęstszy błąd polega na liczeniu terminu od dnia wręczenia dokumentu. Przy terminach tygodniowych i miesięcznych prawo posługuje się pełnymi jednostkami kalendarzowymi, a nie prostym dodawaniem 14 albo 30 dni. Zasada ta ma duże znaczenie, gdy ktoś chce rozpocząć nową pracę od konkretnego dnia.
Wypowiedzenie tygodniowe
Termin wyrażony w tygodniach kończy się w sobotę. Dwa tygodnie nie oznaczają więc dowolnych 14 dni od dnia doręczenia. Jeżeli dokument dotrze do pracodawcy w środku tygodnia, pełny bieg terminu rozpocznie się zgodnie z regułami dotyczącymi tygodni kalendarzowych.
Wypowiedzenie miesięczne
Termin miesięczny kończy się w ostatnim dniu miesiąca. Przykładowo, jeśli jednomiesięczne wypowiedzenie zostanie skutecznie złożone 12 maja, umowa rozwiąże się 30 czerwca. Złożenie dokumentu 1 maja i 31 maja może więc prowadzić do tego samego końcowego terminu.
Przeczytaj również: Okres próbny - zasady, wypowiedzenie, ponowne zawarcie umowy
Moment doręczenia ma znaczenie
Wypowiedzenie jest skuteczne wtedy, gdy dotrze do drugiej strony tak, aby mogła zapoznać się z jego treścią. Przy dokumencie papierowym najlepiej uzyskać podpis na kopii. W przypadku przesyłki lub wiadomości elektronicznej trzeba zachować potwierdzenie doręczenia, ponieważ samo sporządzenie pisma nie dowodzi jeszcze skutecznego złożenia oświadczenia.
Praktycznie zawsze radzę sprawdzić datę rozwiązania umowy w kadrach, ale nie traktować ustnej informacji jako jedynego zabezpieczenia. W razie sporu liczy się dokument, potwierdzenie odbioru i możliwość wykazania, kiedy druga strona faktycznie mogła zapoznać się z wypowiedzeniem.
Co dzieje się z pracą, urlopem i wynagrodzeniem
Samo wypowiedzenie nie zwalnia automatycznie z obowiązku świadczenia pracy. Do dnia rozwiązania umowy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, a pracodawca może oczekiwać wykonywania obowiązków zgodnie z umową.
W czasie biegu terminu można wykorzystać urlop wypoczynkowy. Jeżeli pracodawca udzieli urlopu, pracownik nie musi w tym czasie przychodzić do pracy, ale pozostaje zatrudniony aż do końcowej daty. Niewykorzystany urlop powinien zostać rozliczony, zwykle przez udzielenie go albo wypłatę ekwiwalentu pieniężnego po ustaniu zatrudnienia.
Pracodawca może także jednostronnie zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy do końca terminu, zachowując prawo do wynagrodzenia. Takie zwolnienie powinno obejmować konkretny czas i nie oznacza, że umowa rozwiązuje się wcześniej.
Jeżeli wypowiedzenie złożył pracodawca i trwa ono co najmniej 2 tygodnie, pracownik może mieć prawo do płatnego zwolnienia na poszukiwanie pracy. Wymiar wynosi 2 dni robocze przy terminie krótszym niż 3 miesiące oraz 3 dni robocze przy terminie trzymiesięcznym. Uprawnienie to nie działa automatycznie przy każdym wypowiedzeniu złożonym przez pracownika.
Choroba rozpoczęta już po skutecznym złożeniu wypowiedzenia co do zasady nie zatrzymuje biegu terminu. Inaczej wygląda sytuacja, gdy pracodawca próbuje wręczyć wypowiedzenie podczas ochronnej nieobecności pracownika. Wtedy trzeba osobno zbadać, czy wypowiedzenie było w ogóle dopuszczalne.
Kiedy można zakończyć zatrudnienie wcześniej
Najprostsze rozwiązanie to porozumienie stron. Pracownik i pracodawca mogą ustalić dowolną datę zakończenia umowy, także wcześniejszą niż wynikająca z ustawowego terminu. Druga strona nie ma jednak obowiązku przyjęcia takiej propozycji.
Porozumienie jest wygodne, ale trzeba uważać na jego skutki. Dokument powinien jasno wskazywać datę rozwiązania umowy i tryb zakończenia zatrudnienia. Jeżeli pracownik podpisze porozumienie bez sprawdzenia konsekwencji, może stracić możliwość powołania się na rozwiązanie za wypowiedzeniem oraz uzyskać mniej korzystne zasady dotyczące niektórych świadczeń.
Pracodawca może skrócić trzymiesięczny termin do najwyżej jednego miesiąca, jeżeli wypowiedzenie wynika z upadłości, likwidacji firmy albo innych przyczyn niedotyczących pracownika. W takim przypadku za pozostałą część pracownikowi należy się odszkodowanie, a odpowiedni okres może być uwzględniony w stażu.
Czym innym jest skrócenie dokonane przez pracodawcę na podstawie przepisów, a czym innym zgoda pracownika na wcześniejsze odejście. Jeżeli strony dobrowolnie ustalą wcześniejszą datę, nie należy automatycznie zakładać, że powstanie prawo do odszkodowania za niewykorzystany czas.
Jakich błędów unikać przy składaniu wypowiedzenia
Najwięcej problemów wynika nie z samej długości terminu, lecz z błędów formalnych i dowodowych. Przed złożeniem dokumentu sprawdzam przede wszystkim cztery elementy:
- rodzaj umowy i łączny staż u pracodawcy,
- prawidłową datę doręczenia dokumentu,
- dowód przekazania wypowiedzenia drugiej stronie,
- końcową datę zatrudnienia wyliczoną według pełnych tygodni lub miesięcy.
Wypowiedzenie pracownika powinno być złożone na piśmie. Brak formy pisemnej nie zawsze oznacza, że czynność jest nieważna, ale znacząco utrudnia udowodnienie jej treści i daty. Rozmowa z przełożonym, wiadomość na komunikatorze albo samo poinformowanie zespołu nie daje takiego bezpieczeństwa jak podpisany dokument z potwierdzeniem odbioru.
Pracodawca, który wypowiada umowę, musi wskazać przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy na czas określony albo nieokreślony oraz pouczyć pracownika o prawie odwołania do sądu pracy. Na złożenie odwołania pracownik ma 21 dni od doręczenia pisma. Nie warto czekać do ostatniej chwili, zwłaszcza gdy przyczyna wypowiedzenia jest ogólna albo nie odpowiada rzeczywistej sytuacji.
Do sądu pracy można skierować sprawę między innymi wtedy, gdy pracodawca naruszył wymogi formalne, podał pozorną przyczynę albo zastosował niewłaściwy termin. Ocena zależy od dokumentów i okoliczności, dlatego w poważniejszym sporze dobrze zabezpieczyć korespondencję, regulaminy, potwierdzenia odbioru i informacje o przebiegu zatrudnienia.
Najważniejsza data to nie zawsze dzień złożenia dokumentu
Przy ustalaniu końca zatrudnienia trzeba połączyć trzy informacje: rodzaj umowy, staż oraz sposób doręczenia wypowiedzenia. Dopiero potem można prawidłowo policzyć termin i sprawdzić, czy obejmuje on sobotę, czy ostatni dzień miesiąca.
Jeżeli zależy Ci na konkretnej dacie rozpoczęcia nowej pracy, nie podpisuj pochopnie porozumienia stron i nie zakładaj, że dwa tygodnie oznaczają dokładnie 14 dni. Jedno błędne założenie może przesunąć zakończenie umowy o kilka tygodni, a wątpliwości dotyczące daty, ochrony przed wypowiedzeniem lub roszczeń najlepiej przeanalizować na podstawie całej dokumentacji zatrudnienia.
