Przejście na emeryturę w czerwcu przez lata mogło oznaczać niższe świadczenie tylko z powodu niekorzystnego sposobu waloryzacji składek. Wyjaśniam, skąd wziął się ten problem, jak obecnie liczy się świadczenie, kogo obejmuje automatyczne przeliczenie oraz co sprawdzić przed złożeniem wniosku w 2026 roku.
Najważniejsze zasady dotyczące emerytury ustalanej w czerwcu
- Obecnie czerwiec nie powinien automatycznie obniżać emerytury, ponieważ świadczenie może zostać policzone tak jak w maju, jeśli jest to korzystniejsze.
- Problem dotyczył głównie osób, którym przyznano lub przeliczono emeryturę w czerwcu w latach 2009-2019.
- Przeliczenie dawnych świadczeń odbywa się z urzędu, bez składania dodatkowego wniosku.
- Niższa kwota po ponownym wyliczeniu nie może zmniejszyć wypłaty pobieranej dotychczas.
- Wybór miesiąca nadal ma znaczenie, bo wpływa nie tylko waloryzacja, ale też dalsze składki i tablice średniego trwania życia.
Dlaczego przejście na emeryturę w czerwcu było kiedyś niekorzystne
Nowa emerytura jest obliczana przez podzielenie podstawy świadczenia przez średnie dalsze trwanie życia. Na podstawę składają się przede wszystkim zwaloryzowane składki, kapitał początkowy oraz środki zapisane na subkoncie w ZUS.
Składki podlegają waloryzacji rocznej i kwartalnej. Waloryzacja roczna odbywa się od 1 czerwca i obejmuje kwoty zapisane na koncie na dzień 31 stycznia danego roku. Składki dopisane później mogą zostać objęte waloryzacją kwartalną.
Przez wiele lat osoba przechodząca na emeryturę w czerwcu korzystała z waloryzacji rocznej, ale nie otrzymywała pełnego efektu korzystnej waloryzacji za pierwszy kwartał. W efekcie identyczny kapitał mógł dać niższe świadczenie w czerwcu niż w maju.
To nie była kara za pracę do czerwca ani osobna „taryfa” dla emerytów. Problem wynikał z technicznego sposobu aktualizowania zapisów na koncie. Właśnie dlatego przy analizie decyzji emerytalnej trzeba patrzeć na konkretny miesiąc ustalenia prawa, a nie tylko na wysokość zarobków czy staż pracy.
Jak obecnie liczy się świadczenie przyznawane w czerwcu
Obowiązująca zasada wynika z art. 25a ust. 2a ustawy emerytalnej. Jeżeli emerytura jest ustalana w czerwcu, ZUS powinien zastosować sposób waloryzacji taki jak przy emeryturze majowej, jeżeli rozwiązanie majowe okaże się korzystniejsze.
W praktyce oznacza to porównanie dwóch wariantów. Jeden uwzględnia standardowy mechanizm właściwy dla czerwca, a drugi traktuje świadczenie tak, jakby było ustalane w maju. Ubezpieczony powinien otrzymać wariant korzystniejszy.
| Sytuacja | Znaczenie dla obliczenia |
|---|---|
| Wniosek i ustalenie emerytury w maju | Stosuje się zasady właściwe dla drugiego kwartału. |
| Wniosek i ustalenie emerytury w czerwcu | Możliwe jest zastosowanie wariantu majowego, jeśli daje wyższą kwotę. |
| Ustalenie emerytury od lipca | Znaczenie mają między innymi kolejne składki, waloryzacja kwartalna i właściwa tablica dalszego trwania życia. |
Nie oznacza to jednak, że czerwiec zawsze będzie najlepszym miesiącem. Dodatkowy miesiąc pracy może zwiększyć kapitał, ale jednocześnie zmieni się dzielnik używany do obliczenia świadczenia. Dlatego nie polecam podejmowania decyzji wyłącznie na podstawie ogólnej opinii, że „maj jest lepszy” albo „lipiec daje więcej”.
Prawo do emerytury powszechnej przysługuje co do zasady po osiągnięciu wieku 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę. Świadczenie może być przyznane nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Ta data ma praktyczne znaczenie, dlatego trzeba sprawdzić, od kiedy dokładnie ma być ustalone prawo do wypłaty.
Kogo obejmuje przeliczenie dawnych emerytur czerwcowych
Od 1 stycznia 2026 roku działa ustawa dotycząca świadczeń przyznanych lub przeliczonych w czerwcu w latach 2009-2019. Obejmuje ona przede wszystkim osoby urodzone po 31 grudnia 1948 roku, którym ZUS ustalił emeryturę na zasadach zdefiniowanej składki.
Przeliczenie może dotyczyć także renty rodzinnej po osobie, której emeryturę przyznano lub przeliczono w czerwcu w tym okresie. Szczególne zasady przewidziano również dla renty rodzinnej po osobie, która osiągnęła wiek emerytalny i zmarła w czerwcu, ale nie miała wcześniej ustalonego prawa do emerytury.
Nie trzeba składać osobnego wniosku
ZUS ma przeprowadzić ponowne ustalenie automatycznie. Ustawa przewidywała zakończenie tych spraw najpóźniej do 31 marca 2026 roku. Jeżeli osoba objęta przeliczeniem nie otrzymała decyzji, powinna skontaktować się z właściwą jednostką ZUS i sprawdzić status sprawy.
Nowe wyliczenie odbywa się tak, jak gdyby emerytura była ustalana w maju danego roku, o ile daje to korzystniejszy rezultat. Następnie świadczenie podlega odpowiednim waloryzacjom. Jeżeli po przeliczeniu wyszłaby kwota niższa niż dotychczasowa, wypłata nie powinna zostać obniżona.
Przeczytaj również: Ile wynosi renta rodzinna w 2026 roku? Sprawdź kwoty i zasady ZUS
Nie każdy rodzaj świadczenia podlega zmianie
Przepisy nie obejmują wszystkich świadczeń wypłacanych osobom, które zakończyły pracę w czerwcu. Wyłączone mogą być między innymi emerytury pomostowe, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne oraz świadczenia, których wysokość nie zależy od zapisanych składek i kapitału początkowego, na przykład niektóre emerytury górnicze.
Trzeba też pamiętać, że przeliczenie nie oznacza automatycznej wypłaty wyrównania za cały okres od przyznania emerytury. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazywało, że dawne świadczenia były ustalane zgodnie z przepisami obowiązującymi w momencie wydania decyzji. Nowa regulacja ma ustalić wyższą kwotę na przyszłość, a nie cofnąć wszystkie wcześniejsze wypłaty.
Co sprawdzić przed złożeniem wniosku w czerwcu 2026 roku
Jeżeli osiągam wiek emerytalny w czerwcu, zaczynam od ustalenia, czy korzystniejsze będzie rozpoczęcie wypłaty w czerwcu, czy później. Nie wystarcza porównanie samej kwoty kapitału. Trzeba uwzględnić także liczbę dodatkowych składek, przewidywany okres pobierania emerytury oraz termin obowiązywania tablic dalszego trwania życia.
Praktycznie warto wykonać kilka czynności:
- Sprawdzić na koncie w ZUS stan składek, kapitału początkowego i subkonta.
- Ustalić, czy wszystkie okresy zatrudnienia i składki zostały prawidłowo zapisane.
- Poprosić o symulację świadczenia dla czerwca oraz dla kolejnego miesiąca.
- Porównać nie tylko kwotę brutto, lecz także przewidywaną wypłatę netto.
- Sprawdzić, od jakiej daty ma zostać przyznane świadczenie.
Wniosek można wycofać przed uprawomocnieniem decyzji. To rozwiązanie bywa przydatne, gdy po otrzymaniu wyliczenia okaże się, że inny termin byłby korzystniejszy, ale wymaga pilnowania terminów i dokładnego sprawdzenia, czy decyzja nie stała się już ostateczna.
Najczęstszy błąd polega na założeniu, że samo przepracowanie kolejnego miesiąca zawsze podniesie emeryturę. Owszem, dochodzą nowe składki, ale zmienia się również sposób ich waloryzacji oraz dzielnik. Decyzję najlepiej oprzeć na dwóch indywidualnych kalkulacjach, a nie na uśrednionym przykładzie z internetu.
Jak ocenić decyzję po ponownym wyliczeniu
Po otrzymaniu decyzji trzeba sprawdzić przede wszystkim datę przyznania świadczenia, podstawę obliczenia oraz zastosowane składniki. Szczególną uwagę zwracam na to, czy uwzględniono właściwy kapitał początkowy, wszystkie składki i odpowiedni wariant waloryzacji.
Jeżeli kwota wzrosła, decyzja powinna wskazywać nową wysokość świadczenia oraz sposób jej ustalenia. Sam wzrost może być niewielki, zwłaszcza gdy część podwyżki nie wpływa na wypłatę z powodu gwarancji emerytury minimalnej albo innych ograniczeń dotyczących łącznej wypłaty.
W oficjalnych informacjach podawano, że średni wzrost po przeliczeniu wyniósł około 172,11 zł miesięcznie. To średnia dla całej grupy, a nie obietnica konkretnej podwyżki. W indywidualnej sprawie różnica może być wyższa, niższa albo nie wystąpić w wypłacanej kwocie.
Jeżeli decyzja pomija istotne dane albo budzi wątpliwości, można złożyć odwołanie do sądu za pośrednictwem ZUS. Termin wynosi co do zasady miesiąc od doręczenia decyzji. Przed odwołaniem warto jednak poprosić o wyjaśnienie wyliczenia i zgromadzić dokumenty potwierdzające okresy zatrudnienia, wynagrodzenie lub opłacanie składek.
Najważniejszy wniosek przed wyborem terminu przejścia na emeryturę
W 2026 roku przejście na emeryturę w czerwcu nie powinno już oznaczać automatycznej straty wynikającej z dawnego mechanizmu waloryzacji. Nadal jednak opłaca się porównać kilka wariantów, ponieważ o wysokości świadczenia decydują jednocześnie składki, waloryzacja, tablice dalszego trwania życia i data złożenia wniosku.
Osoby z emeryturą ustaloną w czerwcu w latach 2009-2019 powinny sprawdzić, czy zostały objęte ustawowym przeliczeniem. W nowych sprawach najbezpieczniejsza jest indywidualna kalkulacja, a nie kierowanie się samą nazwą miesiąca. Różnica między dobrym i pochopnym terminem może być odczuwalna przez cały okres pobierania świadczenia.
